1754 – wojna pomiędzy stanem Georgia a Kanadą. Wielka Brytania zaczęła posiłkować swoich kolonistów, ale mimo tego Anglicy ponieśli klęskę nad Ohio, ponieważ stosowali taktykę zupełnie nie przystającą do realiów kontynentu.
1755 – wysłana na pomoc Kanadyjczykom flota francuska ponosi klęskę w walce z Anglikami
1756 – Francja wypowiada wojnę Anglii i pozoruje przygotowania do desantu na wyspy, co powoduje wycofanie angielskiej floty Morza Śródziemnego i umożliwia niespodziewany desant na jej bazę czyli Minorkę.
Stopniowo w Europie zaczęły się kształtować nowe bloki militarne. Z jednej strony Rosja i Austria szukały porozumienia z Francją aby wspólne zaatakować Prusy a z drugiej Prusy widziały odejście dotychczasowych sojuszników (Austria, Rosja, Holandia) od Wielkiej Brytanii i chciały zająć ich miejsce. Fryderyk II wiedział, że jest osaczony i w tej sytuacji zaatakował pierwszy
1758 – Anglicy zdobywają Louisburg, najważniejszą twierdzę Kanady, zajmując stopniowo większość wybrzeża.
1756 – atak pruski na Saksonię, którą od razu włączono w struktury gospodarcze państwa w stanie wojny. Zajęcie Drezna umożliwiło Fryderykowi II korzystanie z tamtejszych mennic, i wypuszczenie na rynek fałszywek polskiej waluty co jeszcze bardziej umocniło ekonomicznie Prusy.
1757 – Fryderyk II atakuje Czechy i mimo początkowych sukcesów zmuszony jest do wycofania się do Saksonii. Jednocześnie Rosjanie atakowali Prusy, Szwedzi Pomorze a Austriacy Śląsk. Decydujący cios mieli zadać Francuzi ale zostali oni rozbici pod Rossbach. Fryderyk przerzucił błyskawicznie wojska na Śląsk i ponownie zajął tą dzielnicę. Walkę ponownie podjęła Anglia wypychając na zachodzie Francuzów za Ren.
1757/8 – Rosjanie zajmują Prusy Wschodnie. Taktyka Fryderyka II polegała na unikaniu generalnej bitwy i nie dopuszczaniu do połączenia się armii austriackiej i rosyjskiej.
1759 – rozpoczyna się ofensywa połączonych sił rosyjskich i austriackich
1759 – bitwa pod Kunowicami, gdzie Fryderyk II ponosi całkowitą klęskę ale spory pomiędzy cesarzami uniemożliwiają rozbiór Prus
1760 – Austria zdobywa część Śląska
1760 – umiera Jerzy II a królem zostaje jego wnuk Jerzy III, który odsuwa od władzy Pitta i mianuje na stanowisko premiera ugodowego Bute`a. Który dąży do zerwania sojuszu z Prusami i do podpisania separatystycznego pokoju z Francją.
1762 – Hiszpania wypowiada wojnę Anglii i ponosi całkowitą klęskę, tracąc większość swoich posiadłości na Karaibach.
1762 – umiera caryca Elżbieta i królem zostaje Piotr III, zafascynowany osobą Fryderyka II. Car wydaje rozkaz wycofania się Rosjan z walki.
1762 – pokój rosyjsko-pruski i prusko-szwedzki; dodatkowo zawarty został sojusz prusko-rosyjski
1762 /lipiec – przewrót pałacowy oddaje władzę w ręce żony Piotra III, Katarzyny, która wycofuje się z sojuszu z Prusami utrzymując jednak pokój
1763 – pokój w Hubertsburgu pomiędzy Prusami a Austrią, gdzie potwierdzono przynależność Śląska do Prus
1763 – pokój pomiędzy Francją, Anglią i Hiszpanią na mocy którego Brytania zwracała Francji wyspy karaibskie zostawiając sobie Kanadę.
Wojna siedmioletnia należała do najważniejszych konfliktów XVIII wieku. Toczyła się w latach 1756–1763, lecz jej początki sięgały już 1754 roku, kiedy doszło do walk między Francuzami i Brytyjczykami w Ameryce Północnej. Była pierwszym konfliktem o rzeczywiście światowym zasięgu. Walki prowadzono w Europie, Ameryce Północnej, Indiach, na Karaibach, na Atlantyku oraz na innych akwenach. W Europie zasadniczym problemem była rywalizacja Austrii i Prus o Śląsk, natomiast poza Europą najważniejszy stał się konflikt Francji z Wielką Brytanią o kolonie i dominację na morzach.
Bezpośrednie przyczyny wojny europejskiej wynikały z nierozwiązanych problemów pozostawionych przez wojnę o sukcesję austriacką. Maria Teresa nigdy nie pogodziła się z utratą Śląska na rzecz Fryderyka II. Pokój w Akwizgranie z 1748 roku potwierdził wprawdzie przynależność tej prowincji do Prus, ale dla Wiednia był jedynie czasowym kompromisem.
Austria rozpoczęła intensywną działalność dyplomatyczną mającą doprowadzić do izolacji Prus. Główną rolę odegrał kanclerz Wenzel Anton von Kaunitz. Doszedł on do wniosku, że dotychczasowy sojusz z Wielką Brytanią nie daje Austrii realnych możliwości odzyskania Śląska. Londyn był znacznie bardziej zainteresowany bezpieczeństwem Hanoweru oraz walką z Francją niż habsburskimi roszczeniami wobec Prus.
Jednocześnie Wielka Brytania zaczęła postrzegać Prusy jako potencjalnego obrońcę Hanoweru przed Francuzami. Doprowadziło to do całkowitej zmiany dotychczasowego systemu sojuszy, określanej mianem rewolucji dyplomatycznej.
W styczniu 1756 roku Wielka Brytania i Prusy zawarły konwencję westminsterską. Fryderyk II zobowiązywał się przeciwdziałać wkroczeniu obcych armii do Niemiec, co w praktyce miało zabezpieczyć Hanower. Porozumienie prusko-brytyjskie przyspieszyło zbliżenie Francji z Austrią.
W maju 1756 roku Francja i Austria podpisały pierwszy traktat wersalski. Było to wydarzenie niezwykłe, ponieważ obie monarchie przez około dwa stulecia należały do głównych przeciwników w Europie. Wkrótce do obozu antypruskiego dołączyła Rosja. Powstał układ, w którym Prusy zostały otoczone przez potężnych przeciwników.
Wojna zaczęła się jednak wcześniej poza Europą. W Ameryce Północnej Francuzi i Brytyjczycy rywalizowali o olbrzymie tereny pomiędzy Appalachami a rzeką Missisipi. Nie chodziło o wojnę pomiędzy stanem Georgia a Kanadą. Bezpośrednim obszarem sporu była przede wszystkim dolina Ohio.
Francuzi chcieli utrzymać połączenie między Kanadą a Luizjaną. Budowali więc sieć fortów biegnących przez interior kontynentu. Koloniści brytyjscy natomiast coraz intensywniej przekraczali Appalachy i interesowali się ziemiami położonymi w dolinie Ohio.
W 1754 roku doszło do pierwszych poważniejszych starć. Młody oficer kolonialny George Washington, późniejszy pierwszy prezydent Stanów Zjednoczonych, dowodził oddziałem wysłanym przez Wirginię przeciwko Francuzom. Po początkowym sukcesie został jednak zmuszony do kapitulacji w Forcie Necessity.
Konflikt w Ameryce rozwijał się zanim Francja i Wielka Brytania formalnie wypowiedziały sobie wojnę. Brytyjczycy wysłali na kontynent regularne oddziały dowodzone przez generała Edwarda Braddocka. W 1755 roku wyruszył on przeciwko francuskiemu Fortowi Duquesne.
Braddock prowadził wojsko zgodnie z europejskimi zasadami wojennymi, które w gęsto zalesionym terenie okazały się mało skuteczne. Francuzi i sprzymierzeni z nimi Indianie wykorzystali teren i zaatakowali brytyjską kolumnę. Wojska Braddocka zostały rozbite, a sam generał śmiertelnie ranny.
Klęska pokazała odmienność wojny kolonialnej. Regularna piechota nadal odgrywała ogromną rolę, ale konieczne było dostosowanie sposobu działania do lasów, wielkich przestrzeni i nieregularnej walki prowadzonej przez miejscową ludność.
Równocześnie rozpoczęła się walka na morzu. W 1755 roku brytyjska eskadra zaatakowała francuskie okręty kierujące się do Ameryki i zdobyła dwa z nich. Obie monarchie nadal formalnie nie znajdowały się jednak w stanie wojny. Brytyjczycy przejmowali również francuskie statki handlowe, co jeszcze bardziej zaostrzało sytuację.
W 1756 roku Francja i Wielka Brytania formalnie rozpoczęły wojnę. Francuzi przeprowadzili bardzo skuteczną operację na Morzu Śródziemnym. Pozorując możliwość większych działań przeciw Wyspom Brytyjskim, skoncentrowali uwagę przeciwnika, a następnie zaatakowali Minorkę.
Wyspa była niezwykle ważną brytyjską bazą na zachodnim Morzu Śródziemnym. Francuzi wylądowali na Minorce i rozpoczęli oblężenie Fortu St. Philip. Brytyjska flota dowodzona przez admirała Johna Bynga nie zdołała skutecznie przerwać blokady. Twierdza skapitulowała.
Klęska wywołała w Wielkiej Brytanii ogromny skandal. Byng został oskarżony o niewykonanie obowiązków i po procesie rozstrzelany w 1757 roku. Sprawa pokazywała, jak wielkie znaczenie przykładano w Londynie do utrzymania przewagi morskiej.
Tymczasem Fryderyk II wiedział, że Austria, Rosja i Francja tworzą przeciw niemu coraz silniejszy blok. Obawiał się jednoczesnego uderzenia przeciwników i postanowił przejąć inicjatywę.
W sierpniu 1756 roku armia pruska wkroczyła do Saksonii. Państwo to próbowało zachować neutralność, ale Fryderyk uważał, że w razie wojny stanie po stronie Austrii. Wojska saskie zostały otoczone pod Pirną i zmuszone do kapitulacji.
Saksonia znalazła się pod pruską okupacją. Fryderyk wykorzystywał jej zasoby gospodarcze, podatkowe i ludnościowe do finansowania wojny. Saksońskich żołnierzy wcielano do armii pruskiej, choć wielu później dezerterowało.
Prusacy wykorzystali również mennice znajdujące się na zajętych terenach. W czasie wojny na dużą skalę emitowano monety o obniżonej zawartości kruszcu. Szczególnie znane były tzw. efraimki, związane z działalnością finansistów Veitela Heinego Ephraima i Daniela Itziga. Fałszowano lub znacznie pogarszano między innymi monety polsko-saskie. Operacja przynosiła Prusom dochody, ale przyczyniała się do destabilizacji pieniądza w Rzeczypospolitej.
W 1757 roku Fryderyk postanowił uprzedzić przygotowania Austrii i zaatakował Czechy. W maju zwyciężył pod Pragą i rozpoczął oblężenie miasta. Wydawało się, że może odnieść szybki sukces.
Sytuację zmieniła bitwa pod Kolinem w czerwcu 1757 roku. Armia austriacka dowodzona przez Leopolda von Dauna pokonała Prusaków. Fryderyk musiał zrezygnować z oblężenia Pragi i wycofać się z Czech.
Wkrótce sytuacja Prus stała się bardzo niebezpieczna. Francuzi nacierali z zachodu, Rosjanie ze wschodu, Austriacy próbowali odzyskać Śląsk, a Szwedzi zaatakowali pruskie Pomorze. Wydawało się, że przeciwnicy mogą zniszczyć państwo Fryderyka w jednej kampanii.
Największą szansą Prus była jednak trudność w skoordynowaniu działań koalicji. Poszczególni sojusznicy posiadali odmienne interesy i prowadzili działania na różnych kierunkach. Fryderyk próbował wykorzystywać centralne położenie państwa i szybko przerzucać wojska pomiędzy frontami, rozbijając armie przeciwników zanim zdążą się połączyć.
5 listopada 1757 roku pod Rossbach Fryderyk zaatakował armię francusko-cesarską. Dzięki doskonałemu manewrowi i sprawnej artylerii odniósł wielkie zwycięstwo. Bitwa trwała stosunkowo krótko, a przeciwnik poniósł znacznie większe straty.
Rossbach miał ogromne znaczenie propagandowe. Pokazał skuteczność pruskiej armii i osłabił prestiż wojsk francuskich. Fryderyk natychmiast skierował armię na drugi koniec państwa, gdzie Austriacy zajęli znaczną część Śląska.
5 grudnia 1757 roku doszło do bitwy pod Lutynią. Fryderyk dysponował mniejszymi siłami, ale zastosował słynny szyk skośny, koncentrując uderzenie przeciwko jednej części austriackiego frontu. Armia habsburska została rozbita, a Prusy odzyskały większość Śląska.
Zwycięstwa pod Rossbach i Lutynią należały do największych sukcesów militarnych Fryderyka II i uratowały Prusy przed klęską w pierwszej fazie wojny.
Na wschodzie sytuacja była jednak nadal trudna. Rosjanie wkroczyli do Prus Wschodnich i już w 1757 roku stoczyli z Prusakami bitwę pod Groß-Jägersdorf. Choć nie wykorzystali zwycięstwa do dalszej ofensywy, pokazali, że stanowią bardzo poważne zagrożenie.
W 1758 roku wojska rosyjskie ponownie wkroczyły do Prus i zajęły znaczną część Prus Wschodnich. Prowincja pozostawała pod rosyjską okupacją praktycznie do końca udziału Rosji w wojnie.
Fryderyk próbował zatrzymać Rosjan, zanim połączą się z Austriakami. W sierpniu 1758 roku doszło do niezwykle krwawej bitwy pod Sarbinowem, znanej jako bitwa pod Zorndorfem. Obie strony poniosły ogromne straty, a wynik starcia nie był jednoznaczny. Rosjanie ostatecznie wycofali się, ale nie zostali zniszczeni.
W tym samym roku sytuacja Francji poza Europą zaczęła się pogarszać. Wielka Brytania pod kierownictwem Williama Pitta Starszego przyjęła strategię wykorzystania przewagi morskiej i kolonialnej. Londyn finansował działania Fryderyka II w Europie, dzięki czemu sam mógł skoncentrować większą część własnych zasobów na walce z Francją na morzach i w koloniach.
W 1758 roku Brytyjczycy zdobyli Louisbourg. Twierdza znajdowała się na wyspie Cape Breton i broniła dostępu do Zatoki Świętego Wawrzyńca. Jej upadek otworzył drogę do bezpośredniego ataku na centrum Nowej Francji.
Równocześnie Brytyjczycy odnosili sukcesy w Indiach. Już w 1757 roku Robert Clive pokonał bengalskiego nawaba Siraj ud-Daulę pod Plassey. Zwycięstwo umożliwiło Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej przejęcie ogromnych wpływów w Bengalu i stało się jednym z najważniejszych kroków prowadzących do powstania brytyjskiego imperium w Indiach.
W Europie natomiast rok 1759 był dla Fryderyka wyjątkowo trudny. Rosjanie i Austriacy coraz lepiej koordynowali działania. 12 sierpnia doszło do bitwy pod Kunowicami, czyli Kunersdorfem.
Połączona armia rosyjsko-austriacka zadała Fryderykowi II jedną z największych klęsk w jego karierze. Pruska armia została niemal całkowicie rozbita, a sam król znajdował się w stanie załamania. Przez pewien czas wydawało się, że droga do Berlina jest otwarta.
Prusy ocalił jednak brak szybkiego wspólnego działania zwycięzców. Dowódcy rosyjscy i austriaccy różnili się w ocenie dalszej kampanii, wojska były wyczerpane, a problemy zaopatrzeniowe utrudniały kontynuowanie ofensywy. Fryderyk określał później niespodziewane ocalenie jako jeden z kolejnych „cudów domu brandenburskiego”.
W tym samym 1759 roku Wielka Brytania odnosiła natomiast serię ogromnych sukcesów. Rok ten przeszedł nawet do brytyjskiej tradycji jako Annus Mirabilis – cudowny rok.
We wrześniu wojska generała Jamesa Wolfe’a pokonały Francuzów dowodzonych przez markiza de Montcalma na Równinie Abrahama pod Quebeciem. Obaj dowódcy zginęli, ale miasto dostało się w ręce Brytyjczyków.
W 1760 roku skapitulował Montreal. Oznaczało to praktycznie koniec francuskiego panowania w Kanadzie.
Brytyjska flota odnosiła również zwycięstwa na Atlantyku. W 1759 roku Francuzi planowali inwazję na Wyspy Brytyjskie, ale ich floty zostały pokonane pod Lagos i w zatoce Quiberon. Po tych klęskach Francja utraciła realną możliwość podważenia brytyjskiej przewagi morskiej w tej fazie wojny.
W Niemczech także wojska brytyjsko-hanowerskie odnosiły sukcesy. Szczególne znaczenie miało zwycięstwo pod Minden w 1759 roku, które ograniczyło francuską możliwość zajęcia Hanoweru.
W 1760 roku wojna w Europie nadal pozostawała jednak nierozstrzygnięta. Austriacy okresowo zajmowali część Śląska. Rosyjskie i austriackie oddziały przeprowadziły nawet krótkotrwały rajd na Berlin.
Fryderyk nadal odnosił jednak ważne zwycięstwa. W sierpniu 1760 roku pokonał Austriaków pod Legnicą, a w listopadzie zwyciężył pod Torgau. Bitwa była bardzo krwawa, ale pozwoliła utrzymać znaczną część Saksonii i uniemożliwiła Austrii osiągnięcie decydującego sukcesu.
Prusy znajdowały się jednak na granicy wyczerpania. Wieloletnia mobilizacja doprowadziła do ogromnych strat ludnościowych. Brakowało żołnierzy, konieczność utrzymywania armii niszczyła finanse, a kolejne kampanie pustoszyły prowincje.
Najważniejszą podporą Fryderyka pozostawały brytyjskie subsydia. William Pitt Starszy uważał, że wspieranie Prus jest najlepszym sposobem związania znacznych sił francuskich na kontynencie i umożliwienia Wielkiej Brytanii zdobywania kolonii.
W 1760 roku zmarł Jerzy II, a tron brytyjski objął jego wnuk Jerzy III. Nowy monarcha chciał odgrywać bardziej samodzielną rolę polityczną i był mniej związany z hanowerskimi interesami poprzedników.
Nie oznaczało to natychmiastowego odsunięcia Pitta. William Pitt zrezygnował dopiero w 1761 roku, gdy nie uzyskał zgody na natychmiastowe rozpoczęcie wojny przeciw Hiszpanii, której przystąpienia do konfliktu się spodziewał. Coraz większe wpływy zdobywał natomiast lord Bute, który został premierem w 1762 roku i rzeczywiście dążył do zakończenia wojny.
Francja, ponosząca klęski kolonialne, zwróciła się ku Hiszpanii. Obie monarchie były rządzone przez Burbonów i w 1761 roku zawarły tzw. trzeci pakt familijny. Hiszpania weszła do wojny przeciwko Wielkiej Brytanii na początku 1762 roku.
Decyzja okazała się dla Madrytu bardzo kosztowna. Brytyjczycy wykorzystali przewagę morską i zaatakowali ważne hiszpańskie posiadłości kolonialne. Zdobyli Hawanę na Kubie oraz Manilę na Filipinach. Nie oznaczało to jednak utraty przez Hiszpanię „większości posiadłości na Karaibach”. Były to bardzo dotkliwe, lecz czasowe straty dwóch niezwykle ważnych punktów strategicznych.
Równie decydujące wydarzenia miały miejsce w Rosji. 5 stycznia 1762 roku zmarła caryca Elżbieta. Tron objął jej siostrzeniec Piotr III.
Nowy cesarz był wielkim admiratorem Fryderyka II i pruskiego modelu wojskowego. Natychmiast zmienił rosyjską politykę. Pomimo że rosyjskie armie znajdowały się w bardzo korzystnej sytuacji, Piotr III nakazał zaprzestanie walk.
W maju 1762 roku zawarto pokój rosyjsko-pruski. Rosja zwróciła Prusom wszystkie zajęte terytoria, nie żądając w praktyce poważniejszej rekompensaty. Niedługo później Piotr zawarł z Fryderykiem również sojusz i gotów był wystąpić przeciwko wcześniejszym rosyjskim sprzymierzeńcom.
Wydarzenie to określa się często mianem „cudu domu brandenburskiego”. Prusy znajdowały się już blisko wyczerpania, a wycofanie Rosji zasadniczo zmieniło ich sytuację strategiczną.
W tym samym czasie z wojny wycofała się również Szwecja, zawierając z Prusami pokój w Hamburgu.
Polityka Piotra III spotkała się jednak w Rosji z ogromnym niezadowoleniem. Jego demonstracyjna fascynacja Prusami, plany dotyczące wojny z Danią i konflikty z elitami przyczyniły się do powstania spisku.
W lipcu 1762 roku doszło do przewrotu pałacowego. Piotr został pozbawiony tronu, a władzę objęła jego żona jako Katarzyna II. Były cesarz wkrótce zmarł w niewyjaśnionych do końca okolicznościach.
Katarzyna zerwała sojusz wojskowy z Fryderykiem, ale nie wznowiła wojny przeciwko Prusom. Rosja zachowała neutralność. Dla Marii Teresy oznaczało to praktyczną utratę możliwości odzyskania Śląska.
Austria kontynuowała walkę jeszcze przez kilka miesięcy, ale bez rosyjskiej pomocy nie była zdolna do pokonania Prus. Obie strony były wyczerpane i rozpoczęły negocjacje.
15 lutego 1763 roku podpisano pokój w Hubertusburgu między Prusami, Austrią i Saksonią. W Europie Środkowej w zasadzie przywrócono stan sprzed wojny. Fryderyk II zachował Śląsk.
Było to ogromne zwycięstwo polityczne Prus. Państwo przetrwało jednoczesną walkę z Austrią, Rosją, Francją, Saksonią i Szwecją. Zapłaciło za to jednak olbrzymią cenę w postaci strat ludnościowych, zniszczeń i zadłużenia.
Przetrwanie monarchii Hohenzollernów oznaczało utrwalenie dualizmu niemieckiego. Od tej chwili w świecie niemieckim funkcjonowały dwa wielkie mocarstwa – Austria i Prusy – rywalizujące o dominację. Spór ten miał trwać przez ponad sto lat.
Jeszcze ważniejsze z globalnego punktu widzenia były postanowienia pokoju paryskiego podpisanego 10 lutego 1763 roku przez Wielką Brytanię, Francję i Hiszpanię.
Francja utraciła Kanadę na rzecz Wielkiej Brytanii. Brytyjczycy zdobyli również większość francuskich ziem na wschód od Missisipi, z wyjątkiem Nowego Orleanu. Francja zachowała natomiast niewielkie wyspy Saint-Pierre i Miquelon, ważne przede wszystkim dla rybołówstwa.
Ludwik XV odzyskał część bardzo dochodowych wysp cukrowych na Karaibach, między innymi Gwadelupę i Martynikę. Wielka Brytania uznała, że bardziej opłaca się pozostawić sobie ogromną Kanadę i inne zdobycze kontynentalne, a zwrócić Francji niektóre wyspy plantacyjne.
Francja zachowała również część placówek handlowych w Indiach, ale ich znaczenie polityczne zostało bardzo ograniczone. Wielka Brytania uzyskała zdecydowaną przewagę nad francuską Kompanią Wschodnioindyjską i otworzyła sobie drogę do stopniowego podporządkowania większej części subkontynentu.
Hiszpania odzyskała Hawanę i Manilę. W zamian przekazała Wielkiej Brytanii Florydę. Francja rekompensowała sojusznikowi tę stratę, odstępując Hiszpanii Luizjanę położoną na zachód od Missisipi oraz Nowy Orlean.
W rezultacie wojny mapa kolonialna Ameryki Północnej uległa całkowitej zmianie. Francja przestała być najważniejszym konkurentem Wielkiej Brytanii na kontynencie północnoamerykańskim.
Brytyjskie zwycięstwo miało jednak paradoksalne konsekwencje. Koloniści angielscy przestali obawiać się sąsiedniej francuskiej Kanady i w znacznie mniejszym stopniu potrzebowali militarnej ochrony Londynu. Jednocześnie wojna spowodowała gigantyczny wzrost brytyjskiego długu publicznego.
Rząd w Londynie uznał, że część kosztów utrzymywania imperium powinni ponosić sami mieszkańcy kolonii. W następnych latach zaczęto wprowadzać nowe podatki i ściślej kontrolować handel kolonialny. Wywołało to opór trzynastu kolonii i stało się jednym z najważniejszych czynników prowadzących do rewolucji amerykańskiej.
Równie doniosłe skutki wojna miała dla Francji. Utrata Kanady i osłabienie pozycji w Indiach były poważną porażką strategiczną. Państwo poniosło ogromne koszty finansowe, nie zdobywając trwałych korzyści w Europie. Rosnące zadłużenie monarchii francuskiej stało się jednym z długofalowych problemów, które w następnych dziesięcioleciach doprowadzały finanse państwa do coraz większego kryzysu.
Austria także nie osiągnęła głównego celu. Pomimo ogromnego wysiłku wojennego nie odzyskała Śląska. Maria Teresa musiała zaakceptować fakt, że Prusy stały się trwałym mocarstwem.
Wojna miała natomiast bardzo duże znaczenie dla Rosji. Armia rosyjska wykazała, że jest zdolna prowadzić działania na ogromne odległości i skutecznie walczyć z najlepszymi wojskami europejskimi. Zajęcie Prus Wschodnich, wkroczenie do Berlina oraz zwycięstwo pod Kunowicami pokazały potencjał militarny imperium.
Wycofanie się Rosji wynikało nie z klęski, lecz z nagłej zmiany polityki dynastycznej po śmierci Elżbiety. Katarzyna II odziedziczyła więc państwo, którego znaczenie w polityce europejskiej było już niepodważalne.
Wojna siedmioletnia utrwaliła również znaczenie nowego sposobu finansowania wielkich konfliktów. Wielka Brytania mogła jednocześnie utrzymywać flotę, prowadzić działania kolonialne i wypłacać subsydia Prusom dzięki rozwiniętemu systemowi kredytu publicznego. Francja miała większe trudności z mobilizowaniem zasobów finansowych, mimo podobnego potencjału ludnościowego.
Na polach bitew widoczne były również przemiany organizacji wojsk. Armie stawały się coraz bardziej zawodowe i zdyscyplinowane, a działania wymagały rozbudowanego systemu zaopatrzenia. Pruska piechota słynęła z szybkości prowadzenia ognia i musztry, jednak wojna pokazała, że sama przewaga taktyczna nie wystarcza wobec wielokrotnej przewagi przeciwników.
Najważniejszym talentem Fryderyka II okazała się umiejętność szybkiego przemieszczania wojsk pomiędzy frontami i wykorzystywania braku współdziałania przeciwników. Prusy nie wygrały wojny poprzez całkowite pokonanie koalicji. Przetrwały ją dzięki połączeniu własnej sprawności militarnej, pomocy finansowej Wielkiej Brytanii, różnic interesów między przeciwnikami oraz niezwykle korzystnej dla Fryderyka zmiany na rosyjskim tronie.
Po 1763 roku układ sił w Europie stał się wyraźniejszy. Prusy weszły na stałe do grona głównych mocarstw. Austria zachowała wielką pozycję, ale musiała dzielić wpływy w Rzeszy z Hohenzollernami. Rosja rosła w siłę i wkrótce miała skoncentrować uwagę na Polsce oraz Imperium Osmańskim.
Największym zwycięzcą całego konfliktu była jednak Wielka Brytania. Zniszczenie francuskiej przewagi w Kanadzie, dominacja na morzach i rosnąca kontrola nad Indiami stworzyły podstawy dla jej późniejszego imperium światowego.
Dlatego wojna siedmioletnia wykraczała znaczeniem daleko poza europejski konflikt o Śląsk. W Europie utrwaliła istnienie Prus jako mocarstwa i rywalizację prusko-austriacką, w Ameryce Północnej zlikwidowała francuską dominację terytorialną, a w Indiach otworzyła drogę do brytyjskiej ekspansji. Jednocześnie jej koszty przyczyniły się do kryzysu finansowego Francji oraz konfliktu Wielkiej Brytanii z własnymi koloniami amerykańskimi. Z tego względu pokój z 1763 roku nie tyle zakończył wielką epokę konfliktów, ile stworzył warunki dla następnych przełomów XVIII wieku.